Wspomnienie rocznicy poświęcenia rzymskiej Bazyliki Najświętszej Maryi Panny

5 sierpnia Kościół katolicki obchodzi wspomnienie dowolne poświęcenia rzymskiej bazyliki Matki Bożej Większej – Santa Maria Maggiore, której kolor liturgiczny to biel. W Polsce dzień ten jest bardziej znany pod nazwą Matki Bożej Śnieżnej, a pod tym wezwaniem funkcjonuje kilkadziesiąt kościołów i kaplic.

Historia bazyliki

Santa Maria Maggiore to jedna z czterech bazylik większych Rzymu i najstarszy na Zachodzie kościół dedykowany Matce Bożej. Obecną świątynię zbudował papież Sykstus III po soborze efeskim w 431 roku, na którym uznano Maryję za Theotokos – Bogurodzicę. Bazylika stanowi więc materialny wyraz tego rozstrzygnięcia doktrynalnego, a nie tylko efekt pobożnej fundacji. Zachowały się w niej mozaiki z V wieku, będące jednymi z najstarszych zabytków chrześcijańskiego Rzymu.

Legenda o śniegu

Nazwa Matki Bożej Śnieżnej pochodzi od średniowiecznej legendy, według której papież Liberiusz oraz pewien rzymski patrycjusz mieli otrzymać w tym samym czasie sen, by zbudować kościół na miejscu, gdzie rankiem 5 sierpnia znajdą śnieg. Rzeczywiście, w tym dniu biały płatek pokrył część wzgórza Eskwilin, co stało się podstawą do wytyczenia fundamentów. Choć historycy uważają tę opowieść za późniejsze wyjaśnienie nazwy i daty, kult przyjął się na tyle silnie, że do dziś w rocznicę poświęcenia bazyliki z jej sklepienia spada na wiernych deszcz białych płatków róż.

Znaczenie wspomnienia

Warto odróżnić dwa aspekty obchodów. Przedmiotem wspomnienia jest rocznica konsekracji konkretnego budynku, analogicznie do bazylik laterańskiej czy watykańskiej. Tytuł Matki Bożej Śnieżnej ma natomiast charakter ludowy i jest wtórny wobec tej rocznicy. W praktyce duszpasterskiej 5 sierpnia łączy oba elementy: liturgia skupia się na świątyni, podczas gdy kazania często dotyczą Maryi.

Skarby bazyliki

Pod głównym ołtarzem przechowywane są relikwie czczone jako fragmenty żłóbka betlejemskiego, co w średniowieczu dało świątyni drugą nazwę – Sancta Maria ad Praesepem (Przy Żłóbku). W bocznej kaplicy znajduje się ikona Salus Populi Romani, jeden z najstarszych i najbardziej czczonych wizerunków maryjnych Rzymu, przed którym modlili się kolejni papieże. To właśnie tam, zgodnie z własną wolą, został pochowany papież Franciszek w kwietniu 2025 roku.

„Błogosławione łono, które Cię nosiło, i piersi, które ssałeś”

Łk 11,27