Wspomnienie św. Agaty, dziewicy i męczennicy

5 lutego Kościół katolicki obchodzi wspomnienie św. Agaty, dziewicy i męczennicy, która jest szczególnie czczona w polskich parafiach. Tego dnia wierni przynoszą chleb, sól i wodę do błogosławieństwa podczas Mszy. Chleb i sól są symbolem ochrony przed żywiołami, zwłaszcza ogniem, i zabierane do domów jako zabezpieczenie.

Św. Agata pochodziła z Katanii na Sycylii i żyła w III wieku. Według tradycji, odrzuciła zaloty namiestnika Kwincjana, co doprowadziło do jej tortur i śmierci męczeńskiej w 251 roku za panowania cesarza Decjusza. Jej kult jest bardzo wczesny i dobrze udokumentowany, a jej imię widnieje w Kanonie rzymskim. W Katanii jej relikwie noszone są w procesji w obliczu zagrożenia erupcją Etny, co nadało jej patronat nad ochroną przed ogniem, trzęsieniami ziemi i wybuchami wulkanów. Ponieważ według przekazów odcięto jej piersi, jest również patronką kobiet chorych na raka piersi.

W Polsce tradycja błogosławienia chleba, soli i wody ku czci św. Agaty jest oficjalnie zatwierdzoną praktyką. Sól świętej Agaty była używana do ochrony domów przed pożarami i wichurami, a chleb rzucano w płomienie, aby zmienić ich kierunek. Do dziś funkcjonuje przysłowie: „Sól świętej Agaty broni od ognia chaty”.

Poza Katanią, św. Agata jest patronką Malty oraz ludwisarzy i odlewników, co związane jest z jej związkiem z ogniem. W ikonografii ludowej często przedstawiana jest z płonącym domem lub gorejącą pochodnią. Jej wspomnienie przypada w tygodniu, w którym czci się również innych patronów od chorób i klęsk, takich jak św. Błażej, wzywany w chorobach gardła.

„Bóg wybrał właśnie to, co głupie w oczach świata, aby zawstydzić mędrców, wybrał to, co niemocne, aby mocnych poniżyć”

1 Kor 1,27