Dzień Kobiet

Ósmy marca w wielu domach wciąż kojarzy się z goździkiem i rajstopami wręczanymi „od szefa” – tymczasem geneza Dnia Kobiet ma niewiele wspólnego z kwiatkiem, a więcej z socjalistycznym ruchem robotniczym sprzed ponad stu lat. Twórczynią pomysłu na coroczne święto kobiet była niemiecka działaczka Clara Zetkin, a sama data ósmego marca ustaliła się dopiero kilka lat po pierwszych obchodach.

Kto naprawdę zaproponował Dzień Kobiet

W sierpniu 1910 roku w Kopenhadze odbyła się Międzynarodowa Socjalistyczna Konferencja Kobiet, poprzedzająca zjazd Drugiej Międzynarodówki Socjalistycznej. To właśnie tam Clara Zetkin, wraz z innymi niemieckimi delegatkami, w tym Käte Duncker i Paulą Thiede, zaproponowała ustanowienie corocznego „Dnia Kobiet”, który miał wspierać walkę o prawa wyborcze i lepsze warunki pracy. Wniosek poparło jednogłośnie ponad sto uczestniczek z siedemnastu krajów – żadna konkretna data nie została jednak wtedy jeszcze ustalona.

Skąd wzięła się data 8 marca

Pierwsze międzynarodowe obchody odbyły się 19 marca 1911 roku w Austrii, Niemczech, Szwajcarii i Danii, gromadząc według szacunków ponad milion uczestniczek domagających się prawa głosu i zniesienia dyskryminacji w pracy. Ósmy marca jako stały termin święta zaczął się utrwalać dopiero po wydarzeniach z 1917 roku w Piotrogrodzie, gdzie strajk robotnic z przemysłu włókienniczego, rozpoczęty według kalendarza juliańskiego 23 lutego (co w kalendarzu gregoriańskim odpowiada właśnie 8 marca), zapoczątkował wydarzenia rewolucji lutowej.

Od święta socjalistek do dnia ONZ

Przez dekady Dzień Kobiet pozostawał świętem obchodzonym głównie w krajach bloku wschodniego i ruchach lewicowych. Dopiero w 1975 roku, ogłoszonym przez ONZ Międzynarodowym Rokiem Kobiet, data zaczęła zyskiwać rangę międzynarodową, a w 1977 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ formalnie ustanowiło 8 marca Międzynarodowym Dniem Praw Kobiet, zachęcając państwa członkowskie do jego obchodzenia.

Dzień Kobiet w Polsce – od PRL do dziś

W Polsce Ludowej Dzień Kobiet był świętem państwowym, obchodzonym odgórnie w zakładach pracy i szkołach – to właśnie z tego okresu pochodzi utrwalony obraz goździka, rajstop czy cytryny wręczanych kobietom przez przełożonych. Po 1989 roku święto na kilkanaście lat straciło na popularności, kojarzone z komunistyczną obowiązkowością, by od połowy lat dwutysięcznych odżyć na nowo – dziś obchodzone jest zarówno kameralnie, jak i w formie dorocznych manifestacji, nawiązujących wprost do pierwotnego, praw obywatelskich rodowodu tego dnia.

Jak uczcić ten dzień zgodnie z jego historią

• zamiast samego kwiatka sięgnąć po książkę lub artykuł o historii ruchu na rzecz praw kobiet
• sprawdzić, jak dziś wygląda sytuacja kobiet na rynku pracy w porównaniu z żądaniami sprzed stu lat
• wesprzeć lokalną organizację działającą na rzecz równouprawnienia, jeśli w okolicy takie inicjatywy działają

Dzień Kobiet, mimo skojarzeń z odświętnym kwiatkiem, wyrósł z bardzo konkretnego żądania politycznego – i to właśnie ten kontekst, a nie sama tradycja obdarowywania, stoi za jego stuletnią już historią.

„Nie ma granic dla tego, co możemy osiągnąć jako kobiety.”

Michelle Obama

Ciekawostki

1. Prekursorem był Narodowy Dzień Kobiet zorganizowany 28 lutego 1909 roku w Nowym Jorku przez Socjalistyczną Partię Ameryki.
2. Pierwsze oficjalne obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet odbyły się 19 marca 1911 roku w Austro-Węgrzech, Niemczech, Szwajcarii i Danii.
3. W 1975 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych oficjalnie uznała 8 marca za Międzynarodowy Dzień Praw Kobiet i Pokoju Światowego.