Wspomnienie świętych męczenników Poncjana, papieża, i Hipolita, prezbitera

13 sierpnia Kościół katolicki wspomina świętych Poncjana i Hipolita. Choć ich drogi były kiedyś przeciwne, dziś są czczeni razem w czerwonym kolorze liturgicznym, co symbolizuje ich męczeństwo. To wyjątkowe wspomnienie łączy papieża Poncjana z Hipolitem – pierwszym antypapieżem w historii.

Hipolit, rzymski kapłan i wybitny pisarz chrześcijański, autor dzieła „Odparcie wszelkich herezji”, krytykował ówczesnych papieży za zbyt łagodne podejście do grzechów chrześcijan oraz nieścisłości w nauczaniu o Trójcy Świętej. W 217 roku, w wyniku sporu, został wybrany na biskupa Rzymu przez własne stronnictwo, tworząc alternatywną wspólnotę, która funkcjonowała pod rządami trzech kolejnych papieży.

W 235 roku cesarz Maksymin Trak wznowił prześladowania chrześcijan. Zarówno Poncjan, jak i Hipolit zostali skazani na „damnatio ad metalla” – zesłanie do kopalń na Sardynii, uważane za wyrok śmierci w przebraniu ze względu na ciężkie warunki pracy.

Poncjan podjął wówczas bezprecedensową decyzję – 28 września 235 roku abdykował, aby Kościół mógł wybrać nowego papieża. Był to pierwszy taki przypadek w dziejach papiestwa, odnotowany w „Katalogu liberiańskim”.

W niewoli obaj wybitni przywódcy doszli do pojednania. Hipolit wezwał swoich zwolenników do powrotu do jedności z prawowitym biskupem Rzymu, co zakończyło schizmę. Obaj zmarli w kopalniach, prawdopodobnie w 235 roku.

Papież Fabian sprowadził ich ciała do Rzymu i pochował z honorami męczenników – Poncjana w krypcie papieskiej na cmentarzu Kaliksta, Hipolita przy Via Tiburtina. Ten akt jedności, bez rozróżniania na prawowitego papieża i uzurpatora, przesądził o wspólnym wspomnieniu liturgicznym, obchodzonym do dziś.

„Usiłujcie zachować jedność Ducha dzięki więzi, jaką jest pokój.”

Ef 4,3