Wspomnienie św. Wincentego, diakona i męczennika

22 stycznia obchodzimy wspomnienie św. Wincentego z Saragossy, diakona i męczennika z IV wieku, jednego z najwcześniej i najpowszechniej czczonych świętych na Półwyspie Iberyjskim. To wspomnienie jest dowolne, w kolorze czerwonym, i warto pamiętać, by nie mylić go z przypadającym tego samego dnia wspomnieniem św. Wincentego Pallottiego.

Św. Wincenty był diakonem biskupa Waleriusza z Saragossy, który cierpiał na wadę wymowy. Dlatego to Wincenty głosił kazania i występował w imieniu wspólnoty – okoliczność, która podczas prześladowań uczyniła z niego głównego oskarżonego.

Około 304 roku, za panowania Dioklecjana, obaj stanęli przed namiestnikiem Dacjanem w Walencji. Biskup Waleriusz został skazany na wygnanie, a Wincenty – na tortury. Według późniejszych „Akt”, diakon cierpiał na rozmaite katusze, w tym przetrzymywanie na ruszcie, więzienie w celi z podłogą wysypaną skorupami oraz rozdzieranie ciała. Zmarł od odniesionych ran. Warstwa legendarna dodaje, że jego ciało zostało wyrzucone na pożarcie zwierzętom, lecz strzeżone przez kruka, a następnie zatopione w morzu z kamieniem młyńskim i wyrzucone przez fale na brzeg.

Kult św. Wincentego jest udokumentowany wyjątkowo solidnie i szybko. Poeta Prudencjusz poświęcił mu obszerny hymn na przełomie IV i V wieku, a św. Augustyn wygłaszał kazania w dniu jego wspomnienia, wspominając, że święto to obchodzi się w całym cesarstwie – co jest szczególnie cenne, biorąc pod uwagę, że Augustyn pochodził z Afryki Północnej, z drugiego końca ówczesnego świata chrześcijańskiego, niemal wiek po śmierci Wincentego.

Św. Wincenty jest patronem Lizbony, Portugalii (jego imię nosi Przylądek Świętego Wincentego – najbardziej na południowy zachód wysunięty punkt Europy), a także Walencji i Saragossy. W Europie Zachodniej czczony jest jako patron winiarzy i sadowników, co wiąże się zarówno z brzmieniem jego imienia, kojarzonym z winem, jak i z datą 22 stycznia, która w ludowym kalendarzu rolniczym wyznaczała moment oceny stanu winnic i przewidywania urodzaju.

„Jeżeli ziarno pszenicy wpadłszy w ziemię nie obumrze, zostanie tylko samo, ale jeżeli obumrze, przynosi plon obfity.”

J 12,24