Wspomnienie św. Pankracego, męczennika

12 maja obchodzimy wspomnienie św. Pankracego – jednego z najmłodszych męczenników w kalendarzu, który według tradycji zginął jako czternastolatek. Obchód jest dobrowolny, w kolorze czerwonym.

Sierota z Frygii

Historyczne źródła są skromne: Pankracy zginął w Rzymie około 304 roku, w czasie prześladowań za Dioklecjana. Tradycja – spisana znacznie później i trudna do zweryfikowania w szczegółach – przedstawia go jako sierotę z Frygii w Azji Mniejszej, wychowywanego przez wuja, który wraz z nim przeniósł się do Rzymu i przyjął chrześcijaństwo. Chłopiec miał odmówić złożenia ofiary bogom, za co został ścięty.

Bazylika nad grobem

Kult Pankracego jest poświadczony bardzo wcześnie: już w VI wieku nad jego grobem przy Via Aurelia stała bazylika, którą papież Symmach kazał rozbudować około 500 roku. To właśnie tam, w Wielką Sobotę i w Białą Niedzielę, gromadzili się w starożytnym Rzymie nowo ochrzczeni – wybór miejsca sugeruje, że kult chłopięcego męczennika łączono symbolicznie z odnową chrzcielną.

Stróż przysiąg

W średniowieczu ukształtował się szczególny patronat: Pankracego wzywano jako świadka i mściciela krzywoprzysięstwa. Składano przysięgi nad jego relikwiami lub w kościołach jego wezwania, wierząc, że kłamliwa przysięga sprowadzi na winnego karę. Ten wątek przetrwał w europejskim prawie zwyczajowym znacznie dłużej niż większość średniowiecznych praktyk sądowych.

Zimny ogrodnik

W krajach Europy Środkowej, w tym w Polsce, Niemczech i Austrii, Pankracy jest jednym z tzw. zimnych ogrodników, razem ze św. Serwacym i św. Bonifacym, wspominanymi w kolejnych dniach połowy maja. Ludowa meteorologia wiązała z tymi datami ostatnie w sezonie przymrozki, groźne dla młodych sadzonek – stąd ostrzeżenie, by przed 12-15 maja nie wysadzać na zewnątrz roślin wrażliwych na chłód.

„Ten, który nas pociesza w każdym naszym utrapieniu, byśmy sami mogli pocieszać tych, co są w jakiejkolwiek udręce, pociechą, której doznajemy od Boga.”

2 Kor 1,4