Wigilia Bożego Narodzenia

24 grudnia, czyli Wigilia Bożego Narodzenia, od 1 lutego 2025 roku jest dniem ustawowo wolnym od pracy w Polsce. Zmiana ta wynika z nowelizacji ustawy o dniach wolnych z 6 grudnia 2024 roku, co oznacza, że Wigilia stała się czternastym świątecznym dniem w polskim kalendarzu.

Mimo że dla wielu osób Wigilia to już czas świąteczny, liturgicznie nadal przynależy do okresu Adwentu. Szaty liturgiczne pozostają fioletowe, a uroczystość Bożego Narodzenia rozpoczyna się dopiero podczas wieczornej mszy. Pasterka, odprawiana w nocy, ma już formę świąteczną i białe szaty. Nazwa „Wigilia” pochodzi od łacińskiego słowa „vigilia”, oznaczającego czuwanie w oczekiwaniu na ważne wydarzenie.

Polska wieczerza wigilijna łączy tradycje chrześcijańskie z elementami starszych obrzędów. Dzielenie się opłatkiem, potrawy bezmięsne, sianko pod obrusem, dodatkowe nakrycie oraz rozpoczynanie kolacji po pierwszej gwiazdce to zwyczaje znane nawet w rodzinach niereligijnych. Liczba potraw różni się w zależności od regionu – tradycyjne dwanaście nawiązuje do liczby apostołów, choć w kulturze ludowej często liczono je inaczej, np. nieparzyście.

Post w Wigilię, choć nie jest już obowiązkiem kościelnym po reformie prawa kanonicznego, pozostaje żywym zwyczajem, do którego Episkopat Polski zachęca. Dodatkowe nakrycie przy stole, choć dziś tłumaczone gotowością na przyjęcie niespodziewanego gościa, w przeszłości było miejscem dla zmarłych domowników, których obecności spodziewano się tej nocy. Śladem tej tradycji jest także zakaz sprzątania ze stołu do rana i pozostawianie resztek jedzenia.

„Porodziła swego pierworodnego Syna, owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie.”

Łk 2,7