Dzień Jedności Kaszubów

Najstarsza pisemna wzmianka o Kaszubach pojawiła się w bulli papieża Grzegorza IX z 19 marca 1238 roku, co upamiętnia obchodzony dzisiaj Dzień Jedności Kaszubów. Święto, choć stosunkowo młode, nawiązuje do jednego z najwcześniejszych udokumentowanych śladów tej grupy etnicznej w europejskich źródłach historycznych.

Znaczenie bulli papieskiej z 1238 roku

W dokumencie papież Grzegorz IX określił księcia szczecińskiego Bogusława I mianem „księcia Kaszub” (łac. dux Cassubiae), potwierdzając przy tym nadanie dóbr zakonowi joannitów pod Stargardem. Choć tytuł miał charakter formalny i nie odnosił się jeszcze do współczesnego rozumienia tożsamości etnicznej, dla współczesnych Kaszubów stał się symbolem ich historycznej obecności w Europie.

Początki święta

Pierwszy Dzień Jedności Kaszubów odbył się w 2004 roku w Gdańsku z inicjatywy uczniów uczących się języka kaszubskiego, którzy chcieli wspólnie poznać historię i tradycje swojego regionu. Od tamtej pory obchody organizowane są corocznie, z wyjątkiem lat 2020-2021 z powodu pandemii COVID-19, a głównymi organizatorami są m.in. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, które co roku wybiera inną miejscowość na gospodarza.

Kaszubszczyzna jako odrębna tożsamość

Kaszubi zamieszkują głównie powiaty pucki, wejherowski, kartuski, kościerski i bytowski w województwie pomorskim. Ich język od 2005 roku ma w Polsce status języka regionalnego, jako jedyny w kraju. W czasie II wojny światowej niemiecki okupant próbował zgermanizować Kaszubów i zniszczyć ich tożsamość, jednak mimo represji kultura ta przetrwała i jest dziś aktywnie kultywowana.

Pielęgnowanie kaszubskiej odrębności

Oprócz Dnia Jedności Kaszubów, ważnym wydarzeniem jest Światowy Zjazd Kaszubów, który przypomina o wielowiekowej obecności tej grupy na Pomorzu. Region bywa nazywany „Szwajcarią Kaszubską” ze względu na malowniczą, pojezierną rzeźbę terenu. Mieszkańcy konsekwentnie pielęgnują swój język, muzykę i rękodzieło, mimo historycznych prób wynarodowienia.

Przebieg obchodów Dnia Jedności Kaszubów

Tradycyjne elementy święta to turniej gry w kaszubską „Baśkę”, kiermasze twórców ludowych i wystawy rękodzieła. Szkoły organizują Dni Kaszubskie, a w wielu miejscowościach tego dnia powiewa czarno-żółta flaga kaszubska. Warto posłuchać hymnu „Zemia Rodnô” lub odwiedzić jedno z miast gospodarzy obchodów, które co roku jest inne.

Język kaszubski dzieli się na kilka gwar, na tyle różniących się od siebie, że mieszkańcy odległych regionów potrafią rozpoznać pochodzenie rozmówcy. W szkołach Dzień Jedności Kaszubów bywa okazją do wspólnego śpiewania hymnu przez uczniów, co ma przypominać młodym, że przynależność do kaszubskiej społeczności nie wymaga formalnych deklaracji, lecz żywego zainteresowania jej historią.