Wspomnienie świętych biskupów Tymoteusza i Tytusa

26 stycznia Kościół wspomina świętych Tymoteusza i Tytusa, najbliższych współpracowników św. Pawła. Obchód jest obowiązkowy, w kolorze białym. Data nie jest przypadkowa: wypada nazajutrz po święcie Nawrócenia św. Pawła, tak by pamięć o uczniach następowała bezpośrednio po pamięci o ich mistrzu.

Do reformy kalendarza z 1969 roku obaj mieli osobne wspomnienia – Tymoteusz 24 stycznia, Tytus 6 lutego. Połączono je świadomie, w jeden obchód umieszczony tuż po nawróceniu Pawła, podkreślając, że ich znaczenie w Nowym Testamencie jest nierozdzielne od jego misji.

Tymoteusz pochodził z Listry w Azji Mniejszej, z rodziny mieszanej: matka Eunice i babka Lois były Żydówkami, ojciec Grekiem. Paweł zabrał go ze sobą podczas drugiej podróży misyjnej i – jak podają Dzieje Apostolskie – obrzezał, by nie stawiać przeszkód w kontaktach ze wspólnotami żydowskimi. Tymoteusz towarzyszył mu latami, bywał wysyłany jako jego przedstawiciel do Tesaloniki i Koryntu, a ostatecznie kierował Kościołem w Efezie. Skierowane do niego dwa listy pasterskie zawierają najwcześniejsze wskazówki dotyczące struktury i obyczajów rodzącego się Kościoła. Tradycja przekazuje, że zginął w Efezie około 97 roku, ukamienowany po wystąpieniu przeciw pogańskiej procesji ku czci Artemidy.

Tytus był Grekiem i – w odróżnieniu od Tymoteusza – nie został obrzezany. To właśnie jego przypadek stał się przedmiotem rozstrzygnięcia na tak zwanym soborze jerozolimskim: Paweł przywiódł go do Jerozolimy jako żywy argument w sporze o to, czy poganie przyjmujący wiarę muszą wpierw podporządkować się Prawu Mojżeszowemu. Rozstrzygnięcie na korzyść Tytusa otworzyło Kościół na świat pogański i jest jednym z najważniejszych momentów w dziejach chrześcijaństwa. Później Paweł powierzył mu trudną misję pojednania ze wspólnotą w Koryncie, a następnie organizację Kościoła na Krecie. Zmarł w podeszłym wieku; jego relikwie czczone są w Gortynie na Krecie.

Zestawienie ich w jednym wspomnieniu ma swoją wymowę: jeden obrzezany, drugi nie, jeden z pogranicza judaizmu i hellenizmu, drugi w pełni Grek – obaj biskupi. Kościół od początku był wspólnotą ludzi o różnym pochodzeniu, a spór o warunki przynależności do niego został rozstrzygnięty już w pierwszym pokoleniu.

„Przypominam ci, abyś rozpalił na nowo charyzmat Boży, który jest w tobie przez nałożenie moich rąk.”

2 Tm 1,6