Dzień bez Opakowań Foliowych

Typowa foliówka służy nam średnio zaledwie 25 minut – tyle trwa droga ze sklepu do domu. Tymczasem rozkłada się przez kilkaset lat. Ta dysproporcja stanowi sedno święta, jakim jest Dzień bez Opakowań Foliowych, obchodzony 23 stycznia.

Geneza święta

Data ma polskie korzenie – wskazuje się na rok 2008 i środowiska ekologiczne, które chciały zwrócić uwagę na skalę zużycia jednorazowych toreb. Nie jest to inicjatywa międzynarodowa i nie należy jej mylić z obchodzonym latem Międzynarodowym Dniem bez Toreb Foliowych, który ma inną datę i innych organizatorów.

Warto dodać, że dokumentacja początków tego święta jest skąpa. Znane są cel i kontekst, ale konkretna organizacja stojąca za pierwszą edycją nie jest jednoznacznie wskazywana.

Zmiany w Polsce

Od momentu powstania święta sytuacja uległa znaczącej zmianie – w tym przypadku widać efekty regulacji, a nie samych apeli. W 2018 roku wprowadzono w Polsce opłatę recyklingową od lekkich toreb z tworzywa sztucznego, a rok później podniesiono jej stawkę i objęto nią niemal wszystkie rodzaje reklamówek. Wyłączono jedynie najcieńsze torby używane do owoców, warzyw czy pieczywa.

Rezultat był natychmiastowy i wymierny: sprzedaż jednorazowych toreb w sklepach drastycznie spadła, a torba wielorazowego użytku stała się normą. To ważna lekcja dla dyskusji o skuteczności podobnych regulacji.

Folia w środowisku

Problem nie kończy się na wysypisku. Tworzywa sztuczne w przyrodzie nie znikają – rozpadają się na coraz mniejsze fragmenty, aż do mikroplastiku, który obecnie wykrywa się w wodzie, glebie, organizmach morskich i żywności. Największe skupiska odpadów tworzą się w oceanach, gdzie prądy morskie zbierają je w rozległe obszary zanieczyszczenia.

Recykling folii jest możliwy, ale tylko wtedy, gdy jest ona czysta i odpowiednio posegregowana. Zatłuszczone opakowanie po jedzeniu zwykle nie nadaje się do przetworzenia.

Zamienniki dla foliówek

• Torba bawełniana lub z materiału – pod warunkiem, że używa się jej naprawdę długo; jej produkcja jest bardziej obciążająca dla środowiska niż foliówki, więc opłaca się dopiero przy wielokrotnym użyciu.
• Wielorazowe woreczki na warzywa i owoce – siatkowe lub z cienkiej tkaniny, ważone razem z produktem.
• Własne pojemniki przy stoiskach z serem, wędliną czy pieczywem; w wielu sklepach jest to dziś dopuszczalne.
• Papier i szkło tam, gdzie to sensowne, choć i one nie są rozwiązaniem bezkosztowym.

Najważniejsza zasada brzmi jednak inaczej: najbardziej ekologiczna torba to ta, którą już masz. Kupowanie kolejnej bawełnianej siatki mija się z celem.

Odrębnym problemem są opakowania, na które nie mamy wpływu – folia na warzywach, dodatkowa warstwa wokół kartonu czy zgrzewka butelek. Tu decyduje wybór producenta, a jedyne narzędzie konsumenta to sięgnięcie po produkt zapakowany skromniej.

Jak obchodzić 23 stycznia

Zrób tego dnia zakupy bez ani jednej nowej foliówki – włącznie z woreczkami na warzywa, bo to właśnie one często umykają uwadze. Warto też przejrzeć szufladę, w której większość z nas trzyma zapas reklamówek zbieranych latami. Zwykle okazuje się, że wystarczy ich na kilka kolejnych lat i nie ma potrzeby brać nowych.