Wspomnienie św. Filipa Nereusza, prezbitera
26 maja Kościół katolicki wspomina św. Filipa Nereusza, założyciela Oratorium, znanego jako drugi apostoł Rzymu. Wspomnienie liturgiczne ma charakter obowiązkowy i obchodzone jest w kolorze białym. Data ta upamiętnia dzień jego śmierci, który nastąpił w 1595 roku, w nocy po uroczystości Bożego Ciała, po całodziennej posłudze spowiedniczej.
Młodość i początki powołania
Urodził się 21 lipca 1515 roku we Florencji, a od 1533 roku mieszkał w Rzymie. Przez osiemnaście lat prowadził życie świeckie, pracując jako korepetytor. Nocami modlił się w katakumbach, a w ciągu dnia inicjował rozmowy z napotkanymi ludźmi na ulicach i w warsztatach, dotyczące wiary. Święcenia kapłańskie przyjął dopiero w 1551 roku, w wieku 36 lat, pod wpływem namowy swojego spowiednika.
Początki Oratorium
Wokół Filipa zaczęła gromadzić się grupa osób, która spotykała się w pomieszczeniu nad nawą kościoła San Girolamo. Ich spotkania przybierały nietypową formę jak na ówczesne czasy: obejmowały modlitwę, wspólne czytanie Pisma Świętego, swobodne dyskusje, w których udział brali także świeccy, oraz muzykę. Od nazwy tego miejsca – oratorium – pochodzi późniejszy gatunek muzyczny. Zgromadzenie Oratorium zostało oficjalnie zatwierdzone przez papieża Grzegorza XIII w 1575 roku. Oratorianie nie składają ślubów zakonnych, a poszczególne domy zachowują samodzielność.
Metoda duszpasterska oparta na humorze
Filip Nereusz stosował nietypową metodę duszpasterską, opartą na humorze i autoironii. Celowo prowokował sytuacje, które miały ośmieszyć jego własną pobożność, aby przeciwdziałać nadmiernej surowości i formalizmowi, panującym w Kościele w okresie kontrreformacji. Jego podejście przyciągało ludzi, którzy byli zniechęceni sztywną dyscypliną. Papież Franciszek w rocznicę urodzin św. Filipa nazwał go trzecim apostołem Rzymu, obok św. Piotra i św. Pawła.
Kanonizacja i rozwój Oratorium
Św. Filip Nereusz został kanonizowany 12 marca 1622 roku przez papieża Grzegorza XV, tego samego dnia co św. Ignacy Loyola, św. Franciszek Ksawery, św. Teresa z Ávili i św. Izydor Oracz. Do Polski Oratorium dotarło w XVII wieku, a najbardziej znane polskie domy oratorianów to Święta Góra pod Gostyniem i Studzianna, zwane filipinami.
Rzymska pielgrzymka do siedmiu bazylik
Św. Filip Nereusz jest również inicjatorem popularnej rzymskiej pielgrzymki do siedmiu bazylik, którą wskrzesił w połowie XVI wieku. Trasa pielgrzymki obejmuje pieszą wędrówkę między najważniejszymi kościołami Rzymu, z postojami na posiłek, śpiew i modlitwę. Filip celowo nadał jej charakter na wpół towarzyski, wierząc, że autentyczna pobożność musi łączyć się z radością, aby trwale przyciągać ludzi. Pielgrzymka ta jest organizowana do dziś.
„Każdy niech przeto postąpi tak, jak mu nakazuje jego własne serce, nie żałując i nie czując się przymuszonym, albowiem radosnego dawcę miłuje Bóg.”
2 Kor 9,7