Święto św. Kazimierza, królewicza

4 marca obchodzimy święto św. Kazimierza – jedynego polskiego królewicza kanonizowanego, który jest patronem zarówno Polski, jak i Litwy. Data ta upamiętnia dzień jego śmierci.

Następca tronu, który nie został królem

Kazimierz urodził się w 1458 roku jako drugi syn Kazimierza Jagiellończyka. Od najmłodszych lat przygotowywano go do rządzenia – jako trzynastolatek otrzymał misję objęcia tronu węgierskiego, która zakończyła się niepowodzeniem. Później zarządzał Królestwem Polskim pod nieobecność ojca na Litwie. Zmarł 4 marca 1484 roku w Grodnie, w wieku 25 lat, prawdopodobnie na gruźlicę. Został pochowany w Wilnie, w katedrze, w kaplicy Najświętszej Maryi Panny.

Kanonizacja utrudniona przez zarazę

Proces kanonizacyjny rozpoczął się za panowania Zygmunta I. Papież wysłał do Polski nuncjusza, który przesłuchał świadków i sporządził życiorys królewicza. Dokument kanonizacyjny zaginął, gdy poseł królewski zmarł w Rzymie na zarazę. Dopiero w 1602 roku Klemens VIII dokończył proces, opierając się na archiwalnej kopii. W 1636 roku Urban VIII oficjalnie ogłosił Kazimierza patronem Litwy.

Kaziuki – tradycja jarmarku

W dniu wspomnienia św. Kazimierza odbywa się wileński jarmark Kaziuki – tradycyjne targi rzemiosła ludowego, na których sprzedawane są m.in. palmy wileńskie i piernikowe serca. Tradycja ta przetrwała zmiany granic i jest kultywowana w polskich miastach, szczególnie tam, gdzie osiedlili się przesiedleńcy z Wileńszczyzny.

Kazimierzowi przypisywano autorstwo hymnu maryjnego „Omni die dic Mariae” („Codziennie sław duszo moja”), choć badania wskazują na wcześniejszego autora. Jego związek z tą modlitwą wynikał raczej z głębokiego przywiązania do niej.