Dzień Boba Marleya

W 1978 roku na scenie w Kingston Bob Marley dokonał czegoś, czego nie udało się żadnemu politykowi: zaprosił na scenę dwóch skonfliktowanych przywódców Jamajki i złączył ich dłonie nad własną głową. Dzień Boba Marleya, obchodzony 6 lutego, upamiętnia artystę, dla którego muzyka była czymś znacznie więcej niż tylko dźwiękami.

Dlaczego 6 lutego?

To dzień urodzin Marleya. Robert Nesta Marley urodził się 6 lutego 1945 roku w Nine Mile, wiosce w górzystej parafii Saint Ann na Jamajce. Był synem czarnoskórej Jamajki i białego oficera brytyjskiego pochodzenia — pochodzenie, które przez całe dzieciństwo czyniło go obcym po obu stronach. Na Jamajce dzień jego urodzin ma charakter oficjalnych obchodów, a w wielu krajach organizuje się wtedy koncerty i przeglądy filmowe. Marley zmarł 11 maja 1981 roku w wieku trzydziestu sześciu lat, na czerniaka, który rozpoznano zbyt późno.

Od The Wailers do światowej kariery

Marley zaczynał w Kingston, w dzielnicy Trenchtown, wraz z Peterem Toshem i Bunnym Wailerem. Zespół The Wailers przeszedł drogę od ska i rocksteady do reggae — wolniejszego, cięższego rytmu z akcentem na słabe części taktu, który stał się muzyczną wizytówką wyspy. Przełom przyniosła współpraca z brytyjską wytwórnią i płyty nagrywane w latach 70. To wtedy powstały utwory, które zna dziś praktycznie każdy: No Woman, No Cry, Redemption Song, Get Up, Stand Up i One Love.

Muzyka i polityka

Jamajka lat 70. była krajem na granicy wojny domowej, z bojówkami związanymi z dwiema głównymi partiami. Marley, który starał się pozostać ponad podziałami, stał się dla obu stron celem. W 1976 roku, dwa dni przed koncertem Smile Jamaica, do jego domu wtargnęli uzbrojeni napastnicy; artysta został postrzelony w ramię. Wystąpił mimo to. Dwa lata później, na One Love Peace Concert, doszło do słynnej sceny z uściskiem dłoni przywódców. Gest nie zakończył przemocy na wyspie, ale przeszedł do historii jako moment, w którym muzyk zrobił więcej niż dyplomacja.

Warto też wspomnieć o The I Threes, żeńskim chórku, który przez lata pozostawał w cieniu Marleya. To ich głosy współtworzyły brzmienie, po którym rozpoznaje się te nagrania.

Rastafari — więcej niż stylizacja

Marley był wyznawcą rastafarianizmu, ruchu religijno-społecznego powstałego na Jamajce w latach 30. XX wieku. Dredy, kolory czerwony, złoty i zielony oraz odniesienia do Etiopii i Afryki nie były elementem scenicznego kostiumu, lecz wyrazem wiary i tęsknoty za powrotem do korzeni. Warto o tym pamiętać, bo wizerunek Marleya bywa dziś sprowadzany do plakatu i koszulki.

Jak obchodzić 6 lutego?

• Posłuchaj albumu Exodus w całości — to płyta pomyślana jako spójna opowieść.
• Przeczytaj tłumaczenie tekstów. Sporo utworów, które uchodzą za beztroskie, mówi o biedzie, przemocy i wykluczeniu.
• Sprawdź, skąd wzięło się reggae. Droga od ska przez rocksteady do wolnego rytmu zajęła zaledwie kilka lat.