Poniedziałek Wielkanocny

Poniedziałek Wielkanocny, znany również jako lany poniedziałek lub śmigus-dyngus, to drugi dzień oktawy wielkanocnej i kolejny dzień wolny od pracy. W liturgii pozostaje kontynuacją uroczystości Zmartwychwstania, obchodzony z rangą uroczystości Pańskich. W codziennym rozumieniu funkcjonuje jednak głównie jako dzień radosnych obrzędów.

Nazwa „śmigus-dyngus” łączy dwa pierwotnie odrębne zwyczaje. Śmigus oznaczał smaganie witkami lub poświęconą palmą, natomiast dyngus polegał na wykupywaniu się od tego traktowania podarkami. Z czasem oba obrzędy połączyły się, a dominującą formą stało się polewanie wodą.

Zwyczaje związane z wodą, oczyszczające i przynoszące zdrowie oraz urodzaj, były praktykowane przez Słowian jeszcze przed chrystianizacją. Zostały wchłonięte przez kalendarz chrześcijański, zyskując nowe uzasadnienie. Pierwsze wzmianki o zwyczaju pochodzą z XIV wieku z Czech, a w Polsce – z XV wieku.

Dawniej święto przypominało kolędowanie: grupy młodzieży odwiedzały domy, śpiewając pieśni, składając życzenia i prosząc o poczęstunek. Odmowa mogła skończyć się obfitym oblaniem wodą. Współcześnie lany poniedziałek ogranicza się głównie do rodzinnych i sąsiedzkich zabaw z wodą.

Dla wielu rodzin Poniedziałek Wielkanocny pełni również funkcję praktyczną – to czas odwiedzin u krewnych, u których nie udało się być w Niedzielę Wielkanocną.

Poniedziałek Wielkanocny, drugi dzień oktawy wielkanocnej, to dzień wolny od pracy, w liturgii pozostający przedłużeniem uroczystości Zmartwychwstania. W powszechnej świadomości znany jako lany poniedziałek lub śmigus-dyngus, łączy dwa zwyczaje: smaganie witkami (śmigus) i wykupywanie się podarkami (dyngus), które z czasem przekształciły się w polewanie wodą. Zwyczaje te, wywodzące się ze słowiańskich obrzędów oczyszczających, zostały wchłonięte przez chrześcijaństwo. Dawniej święto przypominało kolędowanie z życzeniami i śpiewem, dziś ogranicza się do rodzinnych zabaw. Dla wielu to również okazja do odwiedzin u krewnych.